ماڵه‌وه‌ - گشتی

ئامۆژگاری دایك بۆ كچی تازه‌ به‌ شو دراو

 

* عه‌مری كوڕی حجر پاشای كینده‌ داخوازی (أم أياس بنت عوف بن مسلم الشيبانـي) كرد، كاتێ وه‌ختی گواستنه‌وه‌ی هات دایكی كچه‌كه‌ به‌ ته‌نیا له‌ گه‌ڵ كه‌چه‌كه‌یدا دانیشت و چه‌ند ئامۆژگاری‌یه‌كی كرد، ئامۆژگاری‌یه‌كان بنه‌ماكانی به‌خته‌وه‌ری ژیانی ژن و مێردایه‌تی و چ پێویسته‌ له‌ سه‌ر ئافره‌ت به‌رامبه‌ر به‌ مێرده‌كه‌ی بیكات به‌ دیار خست بۆی:

ئامۆژگاری‌یه‌كان بریتی بوون لـه‌:

یه‌كه‌م و دووه‌م: به‌ قه‌ناعه‌ت به‌ وبه‌ باشی گوێڕایه‌ڵ وفه‌رمانڕه‌وای به‌.

سێ‌یه‌م و چواره‌م: نه‌كه‌ی بهێڵـی شتێكی ناشیرینت پێوه‌ ببینێت، یان بۆنی ناخۆشت لێوه‌ بكات، به‌ڵكو با خۆشترین بۆنت لێ به‌دی بكات.

پێنجه‌م وشه‌شه‌م: ئاگاداری كاته‌كانی خواردن و نوستنی به‌، چونكه‌ برسێتی گـڕ له‌ پیاو به‌رده‌دات، و تێر خه‌ونه‌بوونیش مایه‌ی توڕه‌ بوونه‌.

حه‌وته‌م و هه‌شته‌م: ماڵ وسامانی بپارێزه‌ و چاودێری منداڵه‌كانی بكه‌.

نۆیه‌م و ده‌یه‌م: سه‌رپێچی فه‌رمانی مه‌كه‌، نهێنی ئاشكرا مه‌كه‌، چونكه‌ ئه‌گه‌ر سه‌رپێچی فه‌رمانی بكه‌یت یان دڵیت شكاند، و نهێنییت ئاشكرا كرد: ئه‌وا غه‌در وتوڕیی ئه‌و پارێزراو نابێ.

ئه‌گه‌ر مێرده‌كه‌ت غه‌مبار بوو نه‌كه‌ی خۆت دڵخۆش و شادمان پیشان بده‌یت، وه‌ ئه‌گه‌ر دڵخۆش بوو نه‌كه‌ی خۆت به‌ غه‌مبار پیشان بده‌یت.

*دایكێكی هاوچه‌رخ به‌م ئامۆژگاری‌یانه‌ ئامۆژگاری كچه‌كه‌ی كرد له‌ كاتێكدا كه‌ خه‌نده‌ و فرمێسك تێكه‌ڵ به‌ یه‌كتری بوو بوون وگوتی:

كچه‌ شیرینه‌كه‌م: ئه‌وا تۆ به‌ره‌و ژیانێكی نوێ به‌ڕێ ده‌كه‌وی: ژیانێك كه‌ جێگه‌ی باوك و دایكتی تێدا نابێته‌وه‌، جێگه‌ی خوشكه‌كانتی تێدا نابێته‌وه‌، له‌ به‌ر ئه‌وه‌ تۆ ده‌بیته‌ هاوڕێ و هاوسه‌ری پیاوێك كه‌ نایه‌وێ كه‌سێكی تر به‌شداری له‌ گه‌ڵدا بكات، با ئه‌و كه‌سه‌ش له‌ خۆێن و گۆشتیشت بێت.

كچه‌كه‌م: تۆ ببه‌ به‌و هاوسه‌ره‌ی كه‌ مافـی هاوسه‌رێتی خۆی بده‌یتێ و بۆی ببه‌ به‌ دایك له‌ سۆز و خۆشه‌ویستیدا، تۆ وابكه‌ كه‌ ئه‌و هه‌ست بكات تۆ هه‌موو شتێكی ژیانی ئه‌وی، ئه‌وه‌ش بزانه‌ و هه‌رده‌م له‌ بیرت بێت كه‌ پیاو -جا هه‌ر چ پیاوێك بێت - منداڵێكی گه‌وره‌یه‌ كه‌وا بچوكترین و كه‌مترین ووته‌ی شیرین و خۆش به‌ختیاری و شادی پێ ده‌به‌خشیت.

به‌و شێوه‌یه‌ ڕه‌فتار نه‌كه‌یت كه‌وا هه‌ست بكات به‌ هۆی شوو كردنی تۆوه‌ له‌ كه‌س و كار و خزمیت كردووه‌، چونكه‌ ئه‌ویش به‌ هه‌مان شێوه‌ له‌ پێناو تۆدا وازی له‌ ماڵی دایك و باوكی هێناوه‌، به‌ڵام ئه‌و جیاوازیه‌ی نێوان تۆ و ئه‌و ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ نێوان پیاو وئافره‌ت دایه‌..

ئافره‌ت هه‌رده‌م سۆزی به‌ لای دایك و باوكی و برا و خوشكه‌كانیدا ده‌جوڵێت، هه‌روه‌ها سۆز و بیری به‌لای ئه‌و ماڵه‌ ده‌جوڵێت كه‌ تێیدا په‌روه‌رده‌ بووه‌ و پێگه‌یوه‌ وگه‌وره‌ بووه‌ و فێری خوێندن بووه‌..

به‌ڵام ئافره‌ت ده‌بێت خۆی له‌ سه‌ر ئه‌م ژیانه‌ نوێ‌یه‌ ڕا بهێنێت، ده‌بێت ژیانی خۆی بگونجێنێت له‌ گه‌ڵ ئه‌و پیاوه‌ی كه‌ بووه‌ته‌ هاوسه‌ری ژیانی و بووه‌ته‌ باوك و چاودیر و سه‌رپه‌رشتیاری منداڵه‌كانی... ئه‌مه‌یه‌ دونیا نوێ‌یه‌كه‌ت.

كچه‌كه‌م: ئا ئه‌وه‌یه‌ ئێستا و ئاینده‌ت، ئا ئه‌وه‌یه‌ ئه‌و خێزانه‌ی كه‌ تۆ و هاوسه‌ره‌كه‌ت به‌شداری درووست كردینیتان كردووه‌، به‌ڵام دایك و باوكت به‌ ڕابردوو داده‌نرێن ..

خۆشه‌ویسته‌كه‌م: من داوای له‌ بیر كردنی دایك و باوك و خوشك و براكانت ناكه‌م، چونكه‌ ئه‌وان هه‌رگیز تۆیان له‌ بیر ناچێت، دایك چۆن جگه‌ر گۆشه‌كه‌ی له‌ بیر ئه‌چێته‌وه‌، داوات لـێ ده‌كه‌م هاوسه‌ره‌كه‌ت خۆش بوێ و بۆی بژی و له‌ گه‌ڵیدا به‌ به‌ختیاری ژیان بگوزرێنه‌.  

لێره‌دا ئامۆژگاریه‌ به‌نرخه‌كانی دایكه‌كه‌ كۆتایی پێ دێت كه‌ نزیكه‌ی هه‌زار و پێنج سه‌د ساڵ پێش ئێستا وتراوه‌ و ئێستاش له‌م سه‌رده‌می پڕ ماددیه‌ت وبه‌رژه‌وه‌ندیه‌ زیاتر پێویستیمان به‌م ئامۆژگاری‌یه‌ زێڕین و به‌نرخانه‌و هاوچه‌شنی هه‌یه‌.

له‌لایه‌ن: به‌ڕێز كاك محمد كوردی