ماڵپه‌ڕی خوشكان ماڵپه‌ڕی هه‌موو خێزانێكی كورده، ماڵپه‌ڕێكه‌ گرنگی ده‌دات به‌ بواری خێزان و ڕۆشنبیری كۆمه‌ڵایه‌تی.. به‌خته‌وه‌ری هه‌موو خێزانێك مه‌به‌ست و خواستمانه‌.

 

 

 

 

 

 

جوانی ناوماڵ

 

 

 

فیقهی ئافره‌تی موسڵمان

 

 

 

* حسێبكردنی مه‌وعدی له‌ دایك بوون وچه‌ند ماوه‌ گرنگه‌كان له‌ هه‌نگاوه‌كانی حه‌مل

 

* له‌یه‌كدانه‌وه‌ی كێشه‌كه‌ت له‌ گه‌ڵ باڵاو درێژیت گونجاوه‌؟

 

ئه‌نجامی ڕاپرسی پێشوتر

 

چه‌ند سه‌رنجێك له‌سه‌ر باڵاپۆشی

له‌لایه‌ن: كاك جه‌عفه‌ر عومه‌ر - كوردستان

 

فه‌رمووده‌ی ئه‌مجاره‌:

چاكه‌كردن له‌گه‌ڵ خێزاندا

له‌ دوا وه‌سێتی پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) پێش وه‌فاتی فه‌رمووی: (الله الله في النساء، فإنّهُنّ عَوانٌ في أيديكم، أخذتموهم بأمانة الله). أخرجه النسائي في الكبيرى، واته‌: (بۆ خاتری خوا ئاگاداری ئافره‌تان بن, ئه‌وان له‌ژێر چاودێریتان و به‌ئه‌مانه‌تی خوا له‌ده‌ست ئێوه‌دان).

 

حوكمی سه‌ردانی ئافره‌تان بۆ گۆڕستان

 

جه‌ژنی ڕه‌مه‌زانتان پیرۆز بێت

تَقَبَّلَ اللهُ مِنّا و مِنْكُم.. جه‌ژنی ڕه‌مه‌زان پيرۆز بێت له گشت خوشكه ئازيزه‌كانمان و برا و خێزانه‌ به‌ڕێزه‌كانمان.. داواكارين له خوای گه‌وره به بارانی پڕ ڕه‌حمه‌ت دڵه وشكه‌كان تێر ڕه‌حمه‌ت و ميهره‌بانی بكات و له تاوانه‌كانمان خۆش ببێت و قه‌ڵه‌می سڕينه‌وه‌يان به‌سه‌ر بێنێت، وه‌ ڕه‌مه‌زانی پيرۆز و ئه‌م جه‌ژنه ببنه هۆی زياتر پابه‌ندبوونمان و به‌خته‌وه‌ری گشت خێزانه‌كانمان..

   

نوێژی جه‌ژن

 - له‌لایه‌ن: ماڵپه‌ڕی خوشكان                           29/9/2008

پرسیار/ حوكمی نوێژی جه‌ژن چییه‌؟ كاته‌كه‌ی كه‌یه‌؟ ئایا كردنی نوێژی جه‌ژن له‌مزگه‌وتا باشتره‌ یان له‌ ده‌شتا؟

وه‌ڵام/ نوێژی جه‌ژن فه‌ڕزی كیفایه‌یه‌, خوای گه‌وره‌ فه‌رمویه‌تی (فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ) (الكوثر:2) واته‌: نوێژ بۆ په‌روه‌ردگارت بكه‌و قوربانی بۆ سه‌ربڕه‌. فه‌رمان واجب بوون ده‌گه‌یه‌نێت, پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) له‌سه‌ر كردنی نوێژی جه‌ژن به‌رده‌وام بوه‌ چونكه‌ هێمایه‌كی ئاشكرای دینه.

به‌رنامه‌یه‌ك بۆ خوشكان له‌ جه‌ژن دا 

 - له‌لایه‌ن: ماڵپه‌ڕی خوشكان                           29/9/2008

خوشكی ئازیز ئه‌گه‌ر ویستت خۆشترین كات به‌سر به‌ریت له‌ جه‌ژنی  ڕه‌مه‌زانی پیرۆزدا پێویسته‌ پێشتر به‌رنامه‌یه‌كی بۆ دابڕێژیت بۆ ئه‌م سێ ڕۆژه‌ی جه‌ژن, كه‌ ئێمه‌ لێره‌دا ئاماژه‌ به‌ هه‌ندێ كار ده‌كه‌ین بۆ ئه‌وه‌ی بیكه‌نه‌ به‌رنامه‌ی خۆتان به‌ هیوای سوودمه‌ندیتان و جه‌ژنێكی پڕ خۆشی و شادی:

منداڵ و جــه‌ژن

 - له‌لایه‌ن: ماڵپه‌ڕی خوشكان                           29/9/2008

جه‌ژن خۆشی و شاد‌یه‌ بۆ گه‌وره‌ و بچوك, به‌ڵام وه‌كو ده‌زانین منداڵ له‌ هه‌موو كه‌س زیاتر حه‌زی له‌ جه‌ژنه‌, به‌ جۆرێك هه‌ر له‌ شه‌وه‌وه‌ له‌ خۆشی دا خه‌وی لێ ناكه‌وێت و چاوه‌ڕێی ئه‌وه‌ ئه‌كات كه‌ ڕۆژ بێته‌وه‌ و جه‌ژنه‌ پیرۆزه‌و گه‌ڕان و یاری و هه‌رای خۆی بكات.

سه‌باره‌ت به‌ زه‌كاتی سه‌رفیتره‌

 - له‌لایه‌ن: ماڵپه‌ڕی خوشكان                           29/9/2008

پرسیار/ حوكمی سه‌رفیتره‌ چییه‌؟ له‌سه‌ر كێ پێویسته‌؟ ئه‌ندازه‌كه‌ی چه‌نده‌؟ 

وڵام/ به‌یه‌كده‌نگی زانایان زه‌كاتی سه‌رفیتره‌ واجبه‌ له‌سه‌ر هه‌موو مسوڵمانێكی ئازادو كۆیله‌ جا نێر بێت یان مێ گه‌وره‌ بێت یان بچوك (ذكره اسحاق وابن المنذر والبيهقي وابن رشد, وروي خلافه عن ابن علية والأصم). به‌ڵام كۆرپه‌ له‌سكی دایكیدا له‌سه‌ری واجب نیه‌ به‌یه‌كده‌نگی زانایان. .

گێڕانه‌وه‌ی ڕۆژوو

 - له‌لایه‌ن: ماڵپه‌ڕی خوشكان                           29/9/2008

پرسیار/ ئه‌گه‌ر كه‌سێك گرتنه‌وه‌ی ڕۆژوی ڕه‌مه‌زانی له‌سه‌ر بوو كه‌ی بیانگرێته‌وه‌, وه‌ئایا پێویسته‌ به‌دوای یه‌كدابن یان به‌ین خستنیان دروسته‌؟

وڵام/ ئه‌گه‌ر كه‌سێك گرتنه‌وه‌ی ڕۆژوی چه‌ند ڕۆژێكی ڕه‌مه‌زانی له‌سه‌ر بوو دروسته‌ له‌هه‌رمانگێك له‌مانگه‌كانی ساڵدا ڕۆژوه‌كان بگرێته‌وه‌ هه‌ر له‌ شه‌واله‌وه‌ تا شه‌عبان. به‌ڵام ڕۆژی جه‌ژنه‌كان وڕۆژه‌ پرشنگ داره‌كان (ایام التشریق) دروست نیه‌ تێیدا به‌ڕۆژو بین چونكه‌ ڕۆژی خواردن وخواردنه‌وه‌ن,

زوو ژنهێنان ته‌مه‌ن درێژی منداڵان مسۆگه‌ر ده‌کات

 - له‌لایه‌ن: ئامانج بادینی                                     25/6/2008

ئه‌‌و ژنانه‌ی له ته‌مه‌نێکی پیرییدا منداڵیان ده‌بێت، ته‌ندروستی ئه‌و منداڵانه‌ ناهه‌موار ده‌بێت. ئێستا لێکۆڵینه‌وه‌‌یه‌کی نوێ ده‌ریده‌خات، که هه‌روه‌ها ئه‌و باوکان به‌چوونه‌ ته‌مه‌نه‌وه منداڵ ده‌‌خه‌نه‌وه، کاریگه‌ری نه‌گه‌تیڤ له‌سه‌ر ته‌ندروستی منداڵاکانیان جێده‌هێڵن و به‌هۆیه‌وه ئه‌گه‌ره‌کانی کورتبوونه‌وه‌ی ته‌مه‌ن ڕوو له به‌رزبوونه‌وه ده‌که‌‌ن.

سێ په‌پوله‌ی نوێی باخچه‌ی جگه‌رگۆشان

 - له‌لایه‌ن: ماڵپه‌ڕی خوشكان                               25/6/2008

ناو: تامۆ فه‌رهاد ڕه‌سوڵ ، له‌دایكبووی: 10/3/2007 ، دانیشتووی: به‌ڕیتانیا - چاته‌م ، ئاره‌زوو: كارتۆنی كوردی

ناو: نینا زانا ، له‌دايكبوی: 14/5/2007 ، دانيشتوی: به‌ڕیتانیا

ناو: لاله‌ ڕێبوار موحه‌ممه‌د ، له‌دايكبوی: 7/12/2007 ، دانيشتوی: به‌ڕیتانیا - بیرمینگهام

به‌رپرسیارێتی لاوان له‌ ئه‌ستۆی كێدایه‌؟

 - له‌لایه‌ن: دڵشاد موحه‌ممه‌د - كوردستان               25/6/2008

لاوان جێی ئومێد وهیوای هه‌موو میلله‌ت وكۆمه‌ڵگه‌یه‌كن، به‌چاكبوونیان بارودۆخی كۆمه‌ڵگه‌ چاك ده‌بێت و به‌ره‌وپێش ده‌ڕوات، به‌ خراپبوون و لادانیشیان كۆمه‌ڵگه‌ ڕووبه‌ڕووی هه‌ڵدێرو فه‌وتان ده‌بێته‌وه‌.. بۆیه‌ پێویسته‌ له‌و پێناوه‌دا وزه‌و توانای زۆر بخرێته‌ گه‌ڕو داموده‌زگاو ناوه‌ندو سه‌نته‌رو یانه‌كانی تایبه‌ت به‌ گه‌نجان و لاوان ڕێكخراوه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی ڕۆڵی كاریگه‌رو به‌رچاو بگێڕن بۆ ئه‌وه‌ی وزه‌و تواناكانی لاوان بقۆزرێته‌وه‌ و به‌شێوه‌یه‌كی ڕاست ودروست ڕێنوماو ئاڕاسته‌ بكرێت تا بۆكۆمه‌ڵگه‌و وڵاتیان تاكێكی سوودبه‌خش و به‌كه‌ڵك بن...

سێ په‌پوله‌ی نوێی باخچه‌ی جگه‌رگۆشان

 - له‌لایه‌ن: ماڵپه‌ڕی خوشكان                               24/6/2008

ناو: له‌وین ئاوات ، له‌دايكبوی: 7/8/2007 ، دانيشتوی: به‌ڕیتانیا - وۆڵڤه‌رهامپتۆن

ناو: سه‌ناریا دانا ، له‌دايكبوی: 22/9/2005 ، دانيشتوی: به‌ڕیتانیا - بیرمینگهام ، ئاره‌زووی: یاریكردن و بینینی فلیم كارتۆن

ناو: ساوێن دانا ، له‌دايكبوی: 10/9/2007 ، دانيشتوی: به‌ڕیتانیا - بیرمینگهام ، ئاره‌زووی: پێكه‌نین ، هه‌ڵپه‌ڕین و یاریكردن

به‌شی خوارده‌مه‌نی/ بــرمــه‌

 - له‌لایه‌ن: شادان خان - هۆڵه‌ندا                         11/6/2008

پێویستی یه‌كانی:-

نانی برمه‌ ، نیو كیلۆ گوێز ، شه‌كر ، هێلی هاڕڕاو ، كه‌ره‌

دروستكردنی:-

نانی برمه‌ یه‌ك پارچه‌یه‌ و دراوه‌ به‌سه‌ر یه‌كدا، نانێك بهێنه‌و بیبڕه‌ واته‌ ئه‌یكه‌یته‌ پارچه‌یه‌كی لاكێشه‌.

گوێزه‌كه‌ی بۆ وورد ئه‌كه‌یت و تێكه‌ڵی ئه‌كه‌یت له‌گه‌ڵ شه‌كر و هێلكه‌كه‌..

به‌شی خوارده‌مه‌نی/ لومپیا به‌ په‌نیر

 - له‌لایه‌ن: شادان خان - هۆڵه‌ندا                         6/4/2008

پێویستی یه‌كانی:-

نانی لومپیا ، په‌نیری سوێر ، ڕۆن ، یه‌ك كه‌وچكێكی چا ئارد

ئاماده‌كردنی:

په‌نیره‌كه‌ وورد ئه‌كه‌یت ، ئه‌یخه‌یته‌ ناو نانه‌كه‌وه‌ وه‌ك له‌ وێنه‌كه‌دا دیاره‌..

مادده‌ بێهۆشكه‌ره‌كان‌ و شوێنه‌واره‌كانی

 - له‌لایه‌ن: ماڵپه‌ڕی خوشكان                                7/3/2008

كێشه‌ی مادده‌ بێهۆشه‌كان و په‌یوه‌ست بوون پێوه‌ی یه‌كێكه‌ له‌ گرنگ ترین كێشه‌ هاوبه‌شه‌كانی ووڵاتان، سه‌ره‌ڕای ئه‌و پێشكه‌وتنانه‌ی كه‌ له‌ بواری زانستی و ڕۆشنبیری و زۆربه‌ی بواره‌كانی تری ژیان پێی گه‌یشتویین به‌ڵام تا ئێستاش وه‌ك كێشه‌یه‌كی سه‌خت ڕووبه‌ڕوی ده‌بینه‌وه‌ و مه‌ترسی جۆربه‌جۆری دروست كردووه‌ بۆ كۆمه‌ڵگه‌كه‌مان و هه‌ربۆیه‌ پێویسته‌ زاڵبین به‌سه‌ریدا و قه‌ڵاچۆ بكرێت.

چیرۆكی گه‌ڕانه‌وه‌ وته‌وبه‌كردنی (هاله‌ سافی)

 - له‌لایه‌ن: دایكی لینه‌                                       23/2/2008

ژنه‌ هونه‌رمه‌ند وسه‌ماكه‌ری به‌ناوبانگی میسری هاله‌ سافی له‌چاوپێكه‌وتنێكی ڕۆژنامه‌وانیدا؛ به‌ شێوازێكی زۆر كاریگه‌ر وسه‌رنج ڕاكێش باسی له‌دابڕانی له‌هو‌نه‌ر وپه‌شیمان بوونه‌وه‌و ته‌و‌به‌كردنی خۆی كرد، هه‌روه‌ها ئه‌و ئاسووده‌ییه‌ ده‌روونییه‌ی كه‌له‌دوای گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ ناو ماڵ و ژیانی سروشتی خۆی بینیویه‌تییه‌وه‌:

(له‌یه‌كێك له‌‌ڕۆژه‌كاندا له‌ئوتێلێكی به‌ناوبانگی قاهیره‌دا كاتێك به‌نیوه‌ ڕووتی له‌به‌رده‌م پیاوان و له‌نێو كاسه ‌وپێكه‌كانیاندا سه‌مام ده‌كرد، بۆ یه‌كه‌م جار له‌وكاته‌دا شه‌رم وحه‌یا دایگرتم و هه‌ستم كرد بێ ئامانج وبێ مانام له‌م ژیانه‌دا، هه‌روه‌ها بوومه‌ته‌ لاشه‌یه‌كی بێگیان وبووكه‌شووشه‌یه‌كی سه‌ماكه‌ر.

ئێمه‌ین هۆكاری داڕوخانی خێزان

 - له‌لایه‌ن: ماڵپه‌ڕی خوشكان                               23/2/2008

داڕوخان وهه‌ڵوه‌شانی خێزان یه‌كێكه‌ له‌ گرنگترین فاكته‌ره‌كانی وونبونی منداڵ و له‌ڕێ لادانیان له‌ڕووی ڕه‌فتاره‌وه‌ له‌ناو كۆمه‌ڵگه‌دا، چونكه‌ خێزان وه‌كو دیوارێكی پته‌وه‌و ئه‌بێته‌ به‌ربه‌ستێك ڕێی لێ ئه‌گرێت له‌وه‌ی بكه‌وێته‌ ناو بازنه‌ی مه‌ترسیه‌كانی ژیانه‌وه‌.

‌ كاتیك خێزان درز و هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ ڕووی تێ ئه‌كات به‌هۆی كه‌م وكوڕی كردنی یه‌كێك له‌ دایك و باوكی منداڵه‌كه‌ له‌ ئه‌رك و به‌رپرسیارێتیه‌كه‌ی له‌ڕووی ئه‌و كه‌سانه‌ی به‌رپرسه‌ لێیان و به‌‌خێویان ئه‌كات، بۆنمونه‌ كاتێك باوك هه‌میشه‌

به‌شی خوارده‌مه‌نی/ كوببه‌ی بڕوێش

 - له‌لایه‌ن: شادان خان - هۆڵه‌ندا                         17/2/2008

كه‌ره‌سته‌كان:-

(3) په‌رداخ بڕوێشی زبر ، (1\2) نیو په‌رداخ سمید واته‌ ئاردی بڕوێش ، نیو كیلۆ قیمه‌ ، باده‌م ، داودارمان به‌پێی ئاره‌زوو ، یه‌ك ده‌سك كه‌ره‌وز ، یه‌ك سه‌لك پیازی گه‌وره‌ ، رۆن.

ئاماده‌كردنی:- بڕوێشه‌كه‌ ئه‌خوسێنیت بۆ ماوه‌ی (2) كاتژمێر، هه‌ر (15) خوله‌ك جاریك تێكی ئه‌ده‌یت بۆ ئه‌وه‌ی جوان بخوسێت.

٥٢ مامۆستا بۆ‌ په‌روه‌رده‌كردنی منداڵان

 - له‌لایه‌ن: دایكی لینه‌                                        17/2/2008

ئه‌مه‌ چه‌ند خاڵێكی كورت و خێرایه‌ بناغه‌و مه‌شخه‌ڵه‌كانی په‌روه‌رده‌كردنی منداڵان له‌ ئیسلامدا له‌ خۆ ده‌گرێ... داواكارین به‌ پشتیوانی خوای په‌روه‌ردگار ببێته‌ جێگه‌ی سوودو ڕ‌ه‌زامه‌ندی باوك و دایكانی خۆشه‌ویست.
(1) منداڵه‌كه‌ت فێری كه‌لیمه‌ی ته‌وحید (لا اله الا الله محمد رسول الله) بكه‌، با یه‌كه‌م شتێكیش كه‌ فێری ده‌كه‌یت ئه‌وه‌بێ كه‌ خوای گه‌وره‌ ئه‌یبینێ و گوێی له‌ قسه‌یه‌تی، هه‌روه‌ها خوای گه‌وره‌ هه‌موو هه‌ڵسوكه‌وته‌كانی ئه‌زانێ و یه‌ك چاو تروكانیش لێی بێ ئاگا نابێ
.

مێردی به‌ناو ئاماده‌بووی هه‌میشه‌ دوور له‌ ماڵ

 - له‌لایه‌ن: ماڵپه‌ڕی خوشكان                               15/2/2008

كێشه‌ی ئه‌و مێردانه‌ی كه‌ ده‌بێت به‌پێی پێویست ئاماده‌بونییان له‌ ماڵه‌وه‌ هه‌به‌ێت به‌ڵام زۆربه‌ی كاته‌كانیان له‌ ده‌ره‌وه‌ن و ته‌نها بۆ خه‌وه‌كه‌ نه‌بێت نایه‌نه‌وه‌ ماڵ، ئه‌م كێشه‌یه‌ زۆرێك له‌ ئافره‌تان پێوه‌ی ده‌ناڵێنن، زۆربه‌ی كاته‌كانیش بێده‌نگی ئافره‌تان دای ده‌پۆشێ ، سه‌ره‌ڕای ئه‌و شوێنه‌واره‌ خراپانه‌ی له‌سه‌ریه‌ك هه‌ڵی ده‌چنێ بۆ سه‌رهه‌ڵدانی زۆرێك له‌ كێشه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان، كه‌ به‌ڕاستی ئه‌گه‌ر مێرد یا باوك به‌م شێوه‌یه‌ له‌ماڵه‌كه‌ی دوور نه‌كه‌وتایه‌ته‌وه‌ هه‌ر له‌ بناغه‌وه‌دروست نه‌ده‌بوو.

ئه‌رشیفی بابه‌ته‌كانی پێشوو

شیره‌مه‌نی و حه‌له‌ویات/ لوقمه‌قازی                      / میدیا خان

شوێنه‌واره‌ خراپه‌كانی ڕۆچوون له‌ماره‌ییدا                 / ماڵپه‌ڕی خوشكان

شیره‌مه‌نی و حه‌له‌ویات/ لوقمه‌قازی                      / میدیا خان

نوستنی گه‌نجان زۆر گرنگه                                  / ماڵپه‌ڕی خوشكان

مانگی سێیه‌م له‌ قۆناغی سكپڕی                         / ماڵپه‌ڕی خوشكان

قه‌ڵه‌وی منداڵ.. هۆكار و چاره‌سه‌ر                        / ماڵپه‌ڕی خوشكان

ببه‌ به‌ڕێبوار تابگه‌ى به‌ئاوات                                  / نوسه‌یبه‌ به‌ستوره‌یی

مانگی دووه‌م له‌ قۆناغی سكپڕی                           / ماڵپه‌ڕی خوشكان

خوربه‌ و سۆزی كۆچ ... شیعر                               / دڵشاد موحه‌ممه‌د

مانگی دووه‌م له‌ قۆناغی سكپڕی                           / ماڵپه‌ڕی خوشكان

 

 

* ئه‌و بابه‌تانه‌ی به‌ناوی خاوه‌نه‌كانیانه‌وه‌ نوسراون خۆیان به‌رپرسیارن له‌ ناوه‌ڕۆكی.

* مه‌رج نیه‌ بابه‌ته‌كان گوزارشت له‌ بیروڕای ماڵپه‌ڕه‌كه‌ بكه‌ن.

* بۆ هه‌ر خوشك و برایه‌ك ده‌یه‌وێت به‌شداری بكات له‌هه‌ر بوارێكی ماڵپه‌ڕه‌كه‌ له‌ڕێی ئه‌م ئیمه‌یله‌ی خواره‌وه‌ په‌یوه‌ندی بكات:

khoshkan@hotmail.com