|
بصطومان حوكمي هيض شتصك تةواو نابصت و سودي لص وةرناطيرصت، تاوةكو مةرجةكاني
تصدانةيةنة جص و هةلَوةشصنةرةوةو رِصطر (مانع)ةكانيشي لص بةدوور نةبص.
بؤ نمونة دةست نوصذ كاتصك تةواوةو دروستة نوصذي ثص بكةيت و ئةجرو ثاداشتي
لةسةر وةردةطيرصت كة مةرجةكاني تصدابن و هةلَوةشصنةرةوةكاني نةبن. واتة ئةطةر
يةكص لةمةرجةكان بؤ نمونة شوشتني قاض بة طوصزينطةوة نةبوو، ئةوة دةست
نوصذةكةي تةواوو دروست نيية. وةهةروةها هةلَوةشصنةرةوةيةكي دةست نوصذ روو بدات
وةك ميز كردن بؤ نمونة، ئةوة ديسان دةست نوصذةكةي دروست نييةو هةلَوةشاوةية و
كةلَكي نامصنصت.
بةهةمان شصوةش رِؤذوو كة مةرج و رِوكنةكاني تصدا نةبن و لة هةلَوةشصنةرو
رِؤذوو شكصنةرةكان دوور نةبصت، ئةوة كةلَكي نييةو بة رِؤذو طرتن دانانرصت
لةشةرعدا.
كةوابوو دواي ئةوةي رِوكن و مةرجةكاني رِؤذوو طرتنمان زاني، ثصويستة
هةلَوةشصنةرةوةكانيشي بزانين، واتة بزانين رِؤذوو بةضي هةلَدةوةشصتةوةو
بةتالَ دةبصتةوة.
زانايان فةرمويانة: بةبةلَطةي قورئان و سوننةت و تصطةيشتن لصيان دةردةكةوصت
كة ئةوشتانةي رِؤذوويان ثص دةشكص ئةمانةن:
1- خواردن و خواردنةوة بة ويست و ئيرادةي خؤت بص عوزرصكي شةرعي رِؤذوو بةتالَ
دةكاتةوة.
ضونكة ثةروةردطار لةشةودا خواردني حةلآلَ كردووة بؤ رِؤذوةوان تاوةكو بةياني،
واتة كةبةياني هات ئةوة حةرام دةبصت لةسةري.
جا هةر كةسصك دواي بانطي بةياني بخوا يا بخواتةوة ئةوة سةرةرِاي رِؤذوو شكاني
طوناهباريش دةبصت. وةثصويستة تؤبة بكات لةو طوناهة طةورةية.
بةلآم ئةطةر لة بيري ضوو بةرِؤذووةو شتصكي خوارد يا خواردةوة، وةيا بةهةلَة
توش بصت يا بةزؤر ثصي بخؤنةوةو هيض دةسةلآتي نةمصنص، ئةوة هيض تاوانصكي
لةسةرنييةو رِؤذوةكةشي ناشكصت. ضونكة ثصغةمبةر
(صلى الله عليه وسلم)
فةرمويةتي:
(إذا نسي أحدكم فأكل وشرب فليتم صومه، فإنما أطعمه الله وسقاه)
(1).
وة فةرمويةتي: (إن
الله وضع عن أمتي الخطأ و النسيان وما استكرهوا عليه)
(2).
2- خؤ رشاندنةوة:
ثصغةمبةر
(صلى الله عليه وسلم)
فةرمويةتي:
(من ذرعه القيء فليس عليه قضاء، ومن استقاء فليقض)
(3).
واتة: هةركةسص بص ويستي خؤي رِشايةوة ئةوة رِؤذوةكةي بةتالَ نابصتةوةو
طصرِانةوةشي لةسةر نيية. بةلآم هةركةسص بةويستي خؤي خؤبرِشصنصتةوة ئةوة
طصرِانةوةي لةسةرة
3- حةيزو نيفاس:
ئةطةر ئافرةتي رِؤذوةوان لة هةركاتصكي رِؤذدا توشي حالَةتي حةيز يا نيفاس
بصت، ئةوة يةكسةر رِؤذوةكةي بةتالَ دةبصتةوةو دروست نيية بةردةوام بصت
لةسةري. وة ثصويستة لةسةري ئةو رِؤذوانة بطصرِصتةوة وةكو عائيشة رِةزاي خواي
لصبصت فةرمويةتي:
(كان يصيبنا ذلك، فنؤمر بقضاء الصوم، ولا نؤمر بقضاء الصلاة)
(4).
واتة: ئصمةي ئافرةتاني سةردةمي ثصغةمبةر
(صلى الله عليه وسلم)
ئةو حالَةتةمان توش دةبوو، فةرمانمان ثص دةكرا بة طصرِانةوةي رِؤذوةكان،
بةلآم فةرماني طصرِانةوةي نوصذةكانمان ثص نةدةكرا.
3- جيماع كردن.
طوماني تصدانيية كة هةر رِؤذوةوانصك بةويستي خؤي لةرِؤذي رِةمةزاندا جيماع
بكات لةطةلَ خصزاني، ئةوة رِؤذوةكةي هةلَوةشاوةتةوةو طوناهصكي زؤر طةورةي
كردووةو طصرِانةوةي ئةورِؤذوةو زيادة كةفارةتيشي دةكةوصتة سةر، بةم شصوةيةي
كة لةو حةديسةدا هاتوة:
(ئةبو هريرة فةرمووي: ثياوصك هاتة لاي ثصغةمبةر
(صلى الله عليه وسلم):
وتي ئةي ثصغةمبةري، خوا بةهيلاك ضووم !
فةرموي: ضي بةهيلاكي برديت؟
وتي: ضومة لاي خصزانم لةرِةمةزاندا !
فةرموي: دةتوانيت بةندةيةك ئازاد بكةيت؟
وتي: نةخصر.
فةرموي: دةتوانيت دوو مانطي بةدواي يةكدا بةرِؤذوو بيت؟.
وتي: نةخصر.
فةرموي: دةتوانيت يةك ذةم خواردني شةست هةذار بدةيت؟.
وتي: نةخصر.
فةرموي: دةي دانيشة، ئةويش لاي دانيشت. وة زةنبيلصك خورمايان بؤ ثصغةمبةر
(صلى الله عليه وسلم)
هصنا. ثصغةمبةريش
(صلى الله عليه وسلم)
داية دةستي و فةرمووي: بيكة بةخصر لةبري كةفارةتةكة.
ئةويش وتي: لة مةدينةدا لة ئصمة هةذار تري تصدا نيية!. ثصغةمبةريش
(صلى الله عليه وسلم)
ثصكةني تاوةكو خرصكاني دةركةوتن وة فةرموي: دةي وةري طرةو دةرخواردي خصزان و
مندالَةكاني خؤتي بدة.
وة هةروةها فةرموي: لةبري ئةو رِؤذةش رِؤذصك بةرِؤذووبةوة.
(5).
* بةلآم كةفارةتي نةخستة سةر ئافرةتةكة. وةثياويش كة لةتوانايدا نةبوو،
لةسةري لادةضصت وةك لة حةديسةكةدا دةركةوت. والله اعلم.
5- دةرزي بةهصزكةرو تصركةر.
(الحقن
الغذائية):
ئةو دةرزيانةي كة لةبري خواردن و خواردنةوة دةدرصنة نةخؤش. ئةوانةش حوكمي
خواردن وخواردنةوةيان هةية.
================================
(1)
خ (4/135) م (1155).
(2) الحاكم (2/198) عن ابن عباس وسنده صحيح.
(3) أبو داود (2/310) والترمذي (3/79). صحيح.
(4) خ (4/429) م (335).
(5) (خ/ 11/516) (م/ 1111). (أبو داود/ 2390). |